De nieuwe versie van ISO 9001 wordt naar verwachting in september 2026 gepubliceerd. Veel zorgorganisaties vragen zich af wat dit betekent voor hun kwaliteitsmanagementsysteem. Is een complete herziening nodig? Of blijven de veranderingen beperkt?
Het goede nieuws is dat de basis van ISO 9001 herkenbaar blijft. Organisaties die al werken volgens ISO 9001:2015 hoeven hun kwaliteitssysteem niet opnieuw op te bouwen. Wel legt de vernieuwde norm op een aantal onderwerpen meer nadruk. En juist die onderwerpen sluiten goed aan bij de dagelijkse praktijk in de zorg.
Kwaliteitscultuur wordt belangrijker
Goede zorg draait niet alleen om protocollen, werkinstructies en registraties. Uiteindelijk maken de mensen het verschil. De manier waarop medewerkers samenwerken, elkaar aanspreken en leren van ervaringen bepaalt in grote mate de kwaliteit van de zorg.
Daarom besteedt ISO 9001:2026 meer aandacht aan kwaliteitscultuur. Niet omdat er een nieuw document moet komen, maar omdat zichtbaar moet zijn dat kwaliteit onderdeel is van de dagelijkse manier van werken.
Denk bijvoorbeeld aan een organisatie waarin medewerkers zich veilig voelen om incidenten of verbeterpunten te bespreken, leidinggevenden kwaliteit actief stimuleren en teams continu zoeken naar manieren om de zorg verder te verbeteren.
Leiderschap en professioneel handelen
Ook leiderschap krijgt een duidelijkere rol binnen de vernieuwde norm. Daarbij gaat het niet alleen om het nemen van beslissingen, maar vooral om het creëren van een cultuur waarin kwaliteit, veiligheid en professioneel handelen vanzelfsprekend zijn.
Voor zorgorganisaties is dat geen nieuw onderwerp. Respectvolle omgang met cliënten, zorgvuldig handelen en transparantie zijn immers al belangrijke uitgangspunten. ISO 9001:2026 sluit daar nadrukkelijker bij aan.
Niet alleen risico’s beheersen, maar ook kansen benutten
Risicogestuurd denken is al bekend vanuit ISO 9001:2015. De nieuwe norm verduidelijkt dat organisaties niet alleen risico’s moeten herkennen, maar ook kansen.
In de zorg kunnen kansen bijvoorbeeld liggen in betere samenwerking binnen de keten, digitale ondersteuning van zorgprocessen, innovaties of nieuwe manieren om cliënten meer regie te geven.
Dat betekent overigens niet dat er uitgebreide kansenregisters moeten worden bijgehouden.
Belangrijk is dat organisaties bewust nadenken over wat nodig is om goede zorg te blijven leveren én verder te verbeteren.
Klimaatverandering blijft onderdeel van de context
Ook klimaatverandering blijft onderdeel van de norm. Niet iedere zorgorganisatie hoeft daarom een uitgebreid duurzaamheidsprogramma op te zetten.
Wel is het belangrijk om stil te staan bij de vraag of klimaatverandering invloed heeft op de eigen organisatie, de zorgverlening of de verwachtingen van cliënten, medewerkers en andere belanghebbenden. De relevantie voor de eigen situatie blijft daarbij leidend.
Veranderingen beheerst doorvoeren
De zorg is voortdurend in beweging. Nieuwe wet- en regelgeving, personeelstekorten, digitalisering, veranderende zorgvragen of nieuwe vormen van samenwerking vragen regelmatig om aanpassingen.
ISO 9001:2026 benadrukt daarom het belang van beheerst veranderen.
Dat betekent niet dat voor iedere wijziging uitgebreide formulieren nodig zijn. Wel moet een organisatie vooraf nadenken over de mogelijke gevolgen voor de kwaliteit van de zorg en passende maatregelen nemen.
Meer uitleg, geen extra verplichtingen
De vernieuwde norm bevat een uitgebreidere toelichting (Annex A). Deze helpt organisaties om de bedoeling van de normeisen beter te begrijpen.
Belangrijk om te weten is dat deze toelichting geen nieuwe eisen toevoegt. De uitleg ondersteunt een goede toepassing van de norm, maar betekent niet dat er ineens aanvullende verplichtingen ontstaan.
Wat betekent dit voor zorgorganisaties?
Voor de meeste organisaties waarschijnlijk minder dan soms wordt gedacht.
De overgang naar ISO 9001:2026 is vooral een mooi moment om opnieuw kritisch naar het eigen kwaliteitsmanagementsysteem te kijken.
Niet alleen:
“Hebben we alles beschreven?”
Maar vooral:
“Werkt dit in de dagelijkse praktijk?”
En misschien nog wel belangrijker:
“Helpt ons kwaliteitssysteem daadwerkelijk om betere zorg te leveren?”
Hoe kijkt Certificatie in de Zorg hiernaar?
Bij Certificatie in de Zorg vinden we dat een kwaliteitssysteem ondersteunend moet zijn aan goede zorg en niet onnodig administratieve lasten moet veroorzaken.
Tijdens audits kijken we daarom niet alleen naar documenten en procedures, maar vooral naar hoe kwaliteit zichtbaar wordt in de dagelijkse praktijk. Hoe werken medewerkers samen? Hoe wordt geleerd van ervaringen? En hoe draagt het kwaliteitssysteem bij aan betere zorg voor cliënten?
Onze auditoren toetsen of aan de normeisen wordt voldaan, zonder voor te schrijven hoe een organisatie haar kwaliteitssysteem moet inrichten. Iedere zorgorganisatie is immers anders. Juist daarom biedt ISO 9001 ruimte om een systeem te ontwikkelen dat past bij de eigen organisatie, cliënten en medewerkers.
Een nieuwe norm, dezelfde basis
ISO 9001:2026 brengt zeker veranderingen met zich mee. Onderwerpen als kwaliteitscultuur, leiderschap, professioneel handelen, risico’s en kansen en het beheerst omgaan met veranderingen krijgen meer aandacht.
Maar de kern blijft hetzelfde: een kwaliteitsmanagementsysteem dat organisaties helpt om structureel goede zorg te leveren en continu te blijven verbeteren.
Voor zorgorganisaties is de nieuwe norm daarom vooral een uitnodiging om met een frisse blik te kijken naar de eigen organisatie. Wat gaat al goed? Waar liggen kansen? En hoe kan kwaliteit nog beter onderdeel worden van de dagelijkse zorgpraktijk?
Zodra de definitieve versie van ISO 9001:2026 is gepubliceerd en de overgangsregeling bekend is, houdt Certificatie in de Zorg haar relaties uiteraard op de hoogte van de gevolgen voor certificering en de overstap naar de nieuwe norm.